آمرزش كنند . اى على ! اگر ما نبوديم خداوند آدم و حوّا و بهشت و دوزخ و آسمان و زمين را نمىآفريد ، چگونه ما از فرشتگان برتر نباشيم و حال آن‌كه در توحيد و خداشناسى پيشى گرفتيم ، و در معرفت و تسبيح و تقديس و تهليل پروردگارشان - عزّ و جلّ - بر آن‌ها سبقت جستيم ، زيرا كه نخستين چيزى كه خداوند آفريد ارواح ما بود ، خداوند ما را به توحيد و تمجيد خود گويا ساخت ، سپس فرشتگان را آفريد و چون ارواح ما را يك نور مشاهده كردند امور ما را عظيم شمردند ، پس ما تسبيح گفتيم تا فرشتگان بدانند كه ما هم مخلوق هستيم و آفريدگار از صفات ما منزّه است ، از تسبيح ما ملائكه نيز تسبيح گفتند و خدا را از صفات ما منزّه دانستند ، و چون عظمت مقام ما را مشاهده كردند ، ما تهليل گفتيم تا ملائكه بدانند كه الهى به جز اللّه نيست ، پس هنگامى كه بزرگى محلّ [ و مقام ] ما را ديدند ، خداوند را تكبير گفتيم تا بدانند كه خدا بزرگ‌تر از آن است كه درك شود و موقعيت او عظيم است ، و ما خدايانى نيستيم كه واجب باشد در عرض خدا ، يا در مرتبهء پايين‌ترى عبادت شويم . پس هنگامى كه قدرت و قوّهء ما را ديدند ، گفتيم : « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه العليّ العظيم » ؛ يعنى هيچ توان و نيرويى جز به خداوند بلندمرتبهء بزرگ نيست - تا بدانند كه هيچ نيرو و قدرتى نيست جز از ناحيهء خداوند ، و چون نعمتى را كه خداوند به ما داده و طاعت ما را واجب فرموده ، مشاهده كردند ، الحمد للّه گفتيم تا بدانند كه حقوق خداوند متعال بر ما از جهت نعمت‌هايى كه به ما ارزانى داشته است چه مىباشد - پس فرشتگان نيز الحمد للّه گفتند . بنابراين فرشتگان به وسيلهء ما به معرفت و تسبيح و تهليل و تمجيد خداوند متعال راهنمايى شدند . سپس وقتى خداوند متعال آدم را آفريد ، ما را در پشت او سپرد و به فرشتگان دستور فرمود تا به خاطر تعظيم و احترام ما كه در پشت آدم بوديم براى او سجده كنند ، در واقع سجدهء آن‌ها بندگى خداوند و احترام و اطاعت آدم بود كه ما در پشتش بوديم ، و چگونه از ملائكه افضل نباشيم و حال آن‌كه همه آن‌ها براى آدم سجده كردند ، و هنگامى كه مرا به آسمان‌ها بردند ، جبرئيل فصول اذان را دوبه‌دو ادا كرد و دوبه‌دو اقامه گفت . سپس گفت : اى محمد ! جلو بايست [ براى نماز ] . گفتم : اى جبرئيل بر تو پيشى بگيرم ؟ گفت : آرى زيرا كه خداى تبارك و تعالى پيغمبرانش را بر همهء فرشتگان برترى داده و تو را به‌خصوص برترى بخشيده است . من جلو ايستادم و براى آنان اقامهء نماز كردم و به اين كار فخرفروشى ندارم ، و چون به حجاب‌هاى نور رسيديم ، جبرئيل به من گفت : پيش برو . امّا خودش همان‌جا ماند . گفتم : اى جبرئيل ! در چنين جايى از من جدا مىشوى ؟ گفت : خداوند به من دستور داده كه از اين‌جا فراتر